PowerShift to jedna z tych skrzyń, które potrafią zachwycić precyzją zmiany przełożeń, ale jednocześnie nauczyć kierowcę pokory, szczególnie w kontekście kosztów jej naprawy w razie awarii. W Fordach konstrukcja zrobiła dużą karierę, bo łączy świat manuala i automatu: przełożenia zmieniają się szybko, a silnik często pracuje w korzystniejszym zakresie obrotów, co sprzyja spalaniu. Ale nie wszystko złoto, co się świeci; skrzynię Powershift trapiły problemy. Przeanalizujmy tę konstrukcję i dowiedzmy się na jej temat wszystkiego!
Czym jest PowerShift? Kilka słów o skrzyni
PowerShift to firmowa nazwa automatycznych skrzyń dwusprzęgłowych Forda o 6. lub 7. przełożeniach, czyli wartości podobnej do skrzyni manualnej.
W dużym skrócie: zamiast jednego sprzęgła i jednego „toru” przeniesienia napędu, jest tu także drugie sprzęgło, a tym samym dwa równoległe zestawy przełożeń, które przejmują pracę na zmianę (na jednym torze są biegi nieparzyste, a na drugim biegi parzyste). Gdy auto porusza się na jednym biegu, na drugim torze czeka już przygotowane następne przełożenie gotowe do zmiany. Sama zmiana biegu odbywa się więc bardzo szybko, bez typowych strat energii związanych z konwerterem momentu.
- Pierwsze sprzęgło odpowiada za przełożenia nieparzyste, począwszy od 1. biegu.
- Drugie sprzęgło odpowiada za przełożenia parzyste, począwszy od 2. biegu.
Starsze przekładnie PowerShift były niskomomentowe i korzystały z suchych sprzęgieł, podczas gdy nowsze konstrukcje (np. 7-biegowe, stosowane od roku 2020 w wybranych modelach) mają sprzęgła mokre, co zmienia kulturę pracy i zwiększa odporność termiczną.
Budowa skrzyni PowerShift – konstrukcja i podstawowe dane
Skrzynia PowerShift to tak naprawdę rodzina przekładni dwusprzęgłowych o konstrukcji podobnej do większości innych skrzyń o tej samej lub podobnej budowie. W środku znajdziemy więc dwa sprzęgła wielotarczowe, wałki wejściowe, tłumiki drgań skrętnych, klasyczne zestawy kół zębatych ze synchronizatorami, mechanizm różnicowy oraz sterowanie, które decyduje o doborze przełożenia i o tym, ile kontrolowanego poślizgu sprzęgła jest potrzebne przy ruszaniu.
Ford rozwijał dwusprzęgłowe skrzynie biegów PowerShift z firmą Getrag Ford Transmissions (w ramach wspólnego przedsięwzięcia produkcyjnego), wskutek czego powstało kilka ich różnych odmian, w tym modele 6- i 7-biegowe, oraz różne pod kątem charakterystyki pracy.
Ford przygotował modele ze sprzęgłem:
- suchym – w tym 6DCT250/DPS6. Suche sprzęgła i elektromechaniczne siłowniki zmniejszają straty energii w przeniesieniu napędu, ale stawiają wyższe wymagania względem odprowadzania temperatury, poślizgów tarcz oraz kalibracji sterownika. Dla przykładu 6DCT250 bywa klasyfikowana jako konstrukcja dla silników do ok. 250–280 Nm (w zależności od wersji);
- mokrym – smarowane i chłodzone olejem, stosowane w nowszych konstrukcjach, np. 7DCT300. Mokre sprzęgła lepiej znoszą pracę w poślizgu, gdyż olej łagodzi jego skutki, co zwykle poprawia kulturę ruszania i manewrowania. 7DCT300 stanowi odpowiedź na segment aut generujących moment obrotowy wynoszący ok. 300 Nm.
Czym różni się skrzynia PowerShift od standardowej?
To, jak działa dwusprzęgłowa skrzynia PowerShift, nie ma zbyt wiele wspólnego z pracą skrzyni automatycznej w zakresie praktycznie wszystkiego, co odczuwa kierowca. W teorii różnica wydaje się prosta: klasyczny automat z konwerterem momentu ma hydrauliczne sprzęgło (konwerter) i przekładnie planetarne, podczas gdy PowerShift – dwa sprzęgła cierne i zestawy kół, coś jak w skrzyniach manualnych.
Brak konwertera przekłada się na mniejsze straty energii, więc silnik częściej pracuje bez zbędnego poślizgu, ale nie za darmo; ceną za tę sprawność jest nerwowe zachowanie skrzyni przy bardzo niskich prędkościach.
Jak kierowca widzi pracę skrzyni PowerShift? Opinie
Każdy kierowca auta marki Ford ze skrzynią PowerShift odczuwa jej obecność pod maską swojego auta głównie podczas zmiany biegów przy przyspieszaniu. Zmiany przełożeń są nad wyraz szybkie, wręcz błyskawiczne i zwarte. Ale już toczenie się w korku, manewry parkingowe albo ruszanie pod górę, nie należą do komfortowych; bardziej przypominają nerwową próbę płynnego ruszenia, niż miękkie toczenie znane z klasycznego automatu.
Zalety PowerShift – najlepsze strony, największe korzyści
Dwusprzęgłowe skrzynie biegów, takie jak amerykański PowerShift, mają całe mnóstwo zalet, przez które marka Ford stale je poprawia, aktualizuje i ulepsza, zamiast odrzucić je na rzecz tańszych w produkcji standardowych skrzyń.
- Szybkie zmiany przełożeń dzięki preselekcji.
Skrzynia dwusprzęgłowa Power Shift ma zawsze „w tle” przygotowany do wbicia kolejny bieg; sama zmiana polega więc głównie na zamianie sprzęgieł. W efekcie auto wydaje się dynamiczniejsze i żwawsze, szczególnie przy szybkiej jeździe.
- Wysoka sprawność mechaniczna.
Brak konwertera momentu ogranicza typowe dla klasycznego automatu straty, więc więcej energii wytworzonej przez jednostkę silnikową dociera do kół, a nie ucieka w postaci ciepła.
- Realna oszczędność paliwa w porównaniu z tradycyjnym automatem.
To podstawowy argument marki Ford o wyższości, jaką mają przekładnie dwusprzęgłowe względem tradycyjnych automatów. I tak jest w rzeczywistości: taka konstrukcja zmniejsza zużycie paliwa względem klasycznego automatu nawet o więcej niż litr na każde 100 km!
- Większa kontrola strategii zmiany biegów przez elektronikę.
Sterownik skrzyni (TCM) zarządza doborem biegów i dociskiem sprzęgieł na podstawie szeregu sygnałów w trakcie jazdy (prędkości wałków, obciążenia, temperatury, położenia wybieraka). Dzięki temu ta sama przekładnia może zachowywać się inaczej w trybie komfortowym, inaczej przy mocnym wciśnięciu gazu, a jeszcze inaczej przy ręcznym wyborze przełożeń.
Wady i ograniczenia skrzyni PowerShift – powody, przez które wielu z niej rezygnuje
- Wrażliwość na jazdę miejską i manewry przy małych prędkościach.
Skrzynia PowerShift 2. generacji symuluje pracę kierowcy na sprzęgle, więc często pracuje w kontrolowanym poślizgu: w korku, na parkingu i przy ruszaniu pod górę. To żaden problem w nowszych konstrukcjach, ale nie w tych starszych; w odmianach PowerShift z suchymi sprzęgłami (np. DPS6) taki tryb jazdy szybciej podnosi temperaturę i przyspiesza zużycie okładzin, co z czasem przekłada się na drgania i nierówne ruszanie.
- Skomplikowana konstrukcja sterowania i podatność elektroniki na kaprysy.
PowerShift działa dobrze wtedy, gdy sterownik (TCM) i osprzęt wykonawczy precyzyjnie dozują docisk sprzęgieł oraz pilnują synchronizacji przełożeń. Gdy jednak pojawią się problemy z modułem sterującym, oprogramowaniem albo elementami wykonawczymi, to kierowcę czeka i dyskomfort, i niemałe koszty.
- Koszty i niepewność napraw.
Tutaj warto poruszyć wariant DPS6, wokół którego narosło wiele historii powtarzających się napraw: wymian sprzęgieł, naprawy układu hydraulicznego, aktualizacji oprogramowania i kolejnych prób „uspokojenia” pracy skrzyni. To wręcz historia, która wpłynęła na rynkową reputację skrzyni PowerShift.
Jakie są objawy zużytej skrzyni PowerShift? Nie lekceważ ich!
Najczęściej źródłem kłopotów jest połączenie niesprzyjających warunków eksploatacji (korki, manewry, ruszanie na wzniesieniach) z charakterem suchych sprzęgieł, które gorzej znoszą długotrwały poślizg i są bardziej narażone na przegrzanie.
Również czynnik ludzki ma znaczenie: zużycie przyspiesza częste pełzanie bez przerw i gwałtowne ruszanie, jak i podtrzymywanie pozycji na wzniesieniu za pomocą pedału przyspieszenia, zamiast hamulca.
Jakie są typowe objawy zużytej przekładni PowerShift?
- Drżenie przy ruszaniu. Auto przy ruszaniu z miejsca w razie awarii może drżeć i wibrować, co może przypominać nierówne załączanie sprzęgła. Najczęściej stoi za tym zużycie okładzin sprzęgła albo ich zanieczyszczenie (np. przez wyciek, który pogarsza tarcie), czasem w pakiecie z przegrzaniem po jeździe miejskiej.
- Szarpnięcia przy zmianach biegów 1. i 2. oraz podczas toczenia. Odczuwalna i nieprzyjemna zmiana biegu połączona z wyraźnym „pchnięciem” auta w przód, szczególnie między pierwszym a drugim przełożeniem albo przy redukcjach w mieście, to kolejny kłopot. Zwykle zwiastuje problem synchronizacji pracy sprzęgieł i sterowania – skrzynia „myli się” w doborze momentu zamiany sprzęgieł lub ma kłopot z adaptacją.
- Opóźniona reakcja na gaz i zwłoka w ruszaniu. Problem jest też w chwili, gdy tuż po wciśnięciu pedału przyspieszenia auto przez moment zachowuje się ospale, po czym rusza, lecz z opóźnieniem lub z nagłym szarpnięciem. Takie zachowanie może wynikać ze ślizgających się sprzęgieł, ale też z tego, że sterownik ogranicza załączanie, gdy wykrywa przegrzanie lub niepewne warunki pracy.
- Nagła zmiana przełożenia na luz, utrata napędu lub tryb awaryjny. W najgorszych przypadkach skrzynia nagle przestaje przenosić napęd, a auto zachowuje się tak, jakby wrzucono neutral. Za jej powstanie odpowiada z reguły awaria TCM.
Najgłośniejsze afery ze skrzynią PowerShift w roli głównej
Marka Ford jest bardzo popularna, a jej samochody są sprzedawane na praktycznie całym świecie w ogromnym nakładzie. To oznacza, że potencjalne problemy są rozdmuchiwane przez ogromny wolumen sprzedażowy.
Dla przykładu w USA sprawa DPS6 urosła do sporu zbiorowego dotyczącego m.in. Fordów Fiesta (roczniki 2011–2016) i Focus (2012–2016). Poszkodowani wnieśli pozew z uwagi na szarpanie, kopnięcia, opóźnione przyspieszanie oraz gwałtowne załączanie biegów. Ugoda została ostatecznie zatwierdzona w 2020 r., a roszczenia miały formę zwrotów kosztów i świadczeń zależnych od historii napraw oraz wizyt serwisowych.
W Australii natomiast głośno było o obsłudze sposobu reklamacji z 26 kwietnia 2018 r., kiedy to australijski Federal Court nałożył na Forda karę 10 mln dolarów australijskich za nieuczciwe postępowanie wobec klientów składających skargi na auta z PowerShift (m.in. Fiesta, Focus, EcoSport). Części osób sugerowano winę stylu jazdy. Sprawa dotyczyła skarg z okresu od maja 2015 do lutego 2016 w liczbach tysięcy sztuk.
Problemy nie ominęły też krajów egzotycznych, w tym Tajlandii. Tam finał miał formę orzeczenia sądowego: we wrześniu 2018 r. sąd zatwierdził nakaz wypłaty odszkodowań dla setek właścicieli, które przekładały się na dziesiątki milionów bahtów zasądzonych na rzecz posiadaczy aut z wadliwie działającą przekładnią.
Skrzynia biegów PowerShift – wygodna przekładnia dwusprzęgłowa, które jednak wymaga zaangażowania
Skrzynia PowerShift to wiele korzyści: szybkie zmiany biegów, dobra oszczędność, dynamiczna jazda, wysoka sprawność, ale i sporo wad; wrażliwość na miejską eksploatację oraz na zaniedbania dotychczasowych właścicieli (np. ignorowanie regularnej wymiany oleju). Skrzyni tej nie można jednak się obawiać – wystarczy ją sprawdzić pod kątem wariantu oraz przeanalizować jej stan mechaniczny.
