Wielu kierowcom skrót DSG kojarzy się po prostu ze skrzynią automatyczną. Tak naprawdę jednak pod tym egzotycznie brzmiącym skrótem kryje się znacznie więcej. Konstrukcja dwusprzęgłowej skrzyni biegów DSG to coś innego, niż standardowy hydrokinetyk; to połączenie szybkości zmiany przełożeń automatycznej skrzyni biegów DSG z efektywnością manualnej przekładni – dzięki niej kierowca zyskuje zarówno komfort, jak i technologię dosłownie z najwyższej półki. W praktyce działanie tej skrzyni zupełnie zmienia charakterystykę działania auta i może zarówno poprawić komfort, jak i go nieco zmniejszyć. Jak? Chętnie przybliżymy odpowiedź na każde pytanie!
Czym jest jest skrzynia DSG i skąd się wzięła?
Skrót DSG (ang. Direct Shift Gearbox) odnosi się do automatycznej skrzyni biegów DSG, która, stosowana głównie w samochodach grupy Volkswagen, łączy płynność automatu z szybkością reakcji manualnej skrzyni. Głównie dzięki dwóm sprzęgłom obsługującym na przemian biegi parzyste i nieparzyste.
Mimo że sposób działania tej skrzyni kojarzy się wyłącznie z filmami science-fiction, to w rzeczywistości konstrukcja ta ma już 50-letnią historię (!). Początki powstania tej technologii, co prawda wyłącznie w fazie koncepcyjnej, zaistniały już bowiem w latach 80. To jednak tylko koncept – realna technologia DSG stała się powszechna dopiero w momencie, gdy producentom zaczęło zależeć na szybkiej zmianie biegów i wysokim komforcie jazdy oraz mniejszym zużyciu paliwa. W jednym.
Ciekawostki:
- Pierwsza skrzynia automatyczna DSG skierowana do produkcji seryjnej (czyli w wersji jak w „cywilnym” samochodzie) zadebiutowała w Golfie R32 w roku 2003, po czym zawitała także pod maską Audi TT tego z samego roku.
- Jak działa skrzynia biegów DSG? Jej funkcjonowanie opiera się na zasadzie dwóch niezależnych sprzęgieł – jedno obsługuje zestaw biegów parzystych, a drugie biegów nieparzystych – co umożliwia bardzo szybkie przełączenie się między nimi bez odczuwalnej przerwy w przekazie napędu.
- Rozwój technologii DSG był skorelowany z założeniem zupełnego wycofania z rynku standardowych automatów, a priorytetem – zwiększenie osiągów i komfortu jazdy.
Jak działa automatyczna skrzynia biegów DSG w praktyce? Kompendium wiedzy technicznej
Automatyczna skrzynia DSG łączy elementy manualnej przekładni z komfortem automatu i eliminacją wielu wad klasycznego automatu, a to, jak działa „od środka”, jest równie interesujące, jak jej zalety i wady.
Dwa sprzęgła i dwa wały. Jak działają niezależne układy dla biegów parzystych i nieparzystych?
Zacznijmy od rzeczy najprostszych. Dwusprzęgłowe skrzynie DSG, jak sama nazwa wskazuje, mają dwa sprzęgła – jedno obsługuje biegi nieparzyste (1, 3, 5, ewentualnie 7), a drugie biegi parzyste (2, 4, 6) oraz bieg wsteczny. Dzięki temu podczas jazdy, gdy jeden zestaw kół zębatych jest włączony i przekazuje moment obrotowy bezpośrednio na wał napędowy, to drugi może być przygotowany (preselekcja) do następnego przełożenia.
Jaki jest tego skutek? Bardzo szybka zmiana biegu bez przerw w przeniesieniu mocy na koła. W praktyce oznacza to, że przy przełączeniu sprzęgło obsługujące aktualny bieg zostaje odłączone niemal w tej samej chwili, w której drugie sprzęgło „przejmuje” napęd – płynność zmiany biegów jest znacznie lepsza niż w automatach z konwerterem momentu.
Jednostka mechatroniczna. Rola sterownika, elektrozaworów, czujników w sterowaniu skrzynią
Sercem skrzyni automatycznej DSG jest moduł mechatroniczny, i składa się ze sterownika, który odpowiada za elektronicznie sterowaną zmianę biegów, jak i z układu elektrozaworów i czujników, które kontrolują pracę sprzęgieł, wałów i biegów.
Sterownik odczytuje sygnały ze wszystkich czujników; czujnika prędkości wału, czujnika pozycji dźwigni zmiany biegów, czujnika obrotów silnika i – w zależności od wersji – steruje ciśnieniem oleju przekładniowego w układzie hydrauliki oraz zmienia parametry pracy sprzęgieł w zależności od stylu jazdy kierowcy.
Dzięki temu skrzynia DSG potrafi dostosować moment zmiany biegu, moment obrotowy silnika i warunki jazdy tak, aby zwiększyć płynność zmiany biegów, a zmniejszyć (lub całkowicie wyeliminować) utratę mocy podczas zmiany przełożeń.
Co odróżnia DSG od klasycznego automatu? Całkiem sporo!
Skrzynia DSG działa w sposób podobny do klasycznego automatu, ale fundamentalnie różny pod kątem technicznym – zamiast konwertera momentu obrotowego i przekładni planetarnej wykorzystuje dwa sprzęgła działające niezależnie. Nie dość, że przełącza biegi skokowo, niemal błyskawicznie, to także zmniejsza lub całkowicie likwiduje wszelkie straty energii.
Po pierwsze. W skrzyni DSG następuje wcześniejsze przygotowanie kolejnego biegu („pre-selekcja”), a to oznacza marginalne opóźnienia, krótkotrwałą utratę mocy przenoszoną na koła.
Po drugie. Dzięki eliminacji konwertera momentu obrotowego skrzynie DSG osiągają nawet o około 15% lepszą sprawność niż tradycyjne automaty. A to mniejsze straty, a wyższa efektywność.
Po trzecie. W niektórych samochodach (między innymi z grupy VW, Audi, Škoda) skrzynia DSG ma niezbędną w czasie ekologii funkcję „coasting” – podczas spokojnej jazdy po autostradzie rozłącza napęd, wskutek czego silnik pracuje na niskich obrotach, co oznacza także mniejsze zużycie paliwa.
Jak wygląda użytkowanie skrzyni DSG? Eksploatacja, konserwacja, serwisowanie
To, jak właściwie dbać o automatyczną skrzynię biegów DSG, jest bardzo istotne; działania serwisowe zgodne z wymogami instrukcji użytkownika mogą znacząco wydłużyć jej żywotność. Zaoszczędzisz też sporo na kosztownych naprawach.
- Cykliczna wymiana oleju
Producent skrzyni DSG zachęca do przeprowadzania serwisu obejmującego wymianę oleju przekładniowego – interwał jest długi i wynosi około 120 000 km lub 3-6 lat (to najpopularniejsza wartość). Niektórzy użytkownicy skracają ten interwał do np. 60 000 km, dla większej pewności. Pominięcie serwisu może prowadzić do przyspieszonego zużycia sprzęgieł, przegrzewania przekładni i potencjalnej utraty sprawności działania.
- Symptomy zużycia i potencjalne usterki
Wady skrzyni DSG? To oczywiście usterkowość. Typowe objawy uszkodzenia skrzyni DSG są różne i mogą obejmować rozmaite nietypowe objawy; szarpanie podczas zmiany biegów, opóźnioną reakcję skrzyni, nierówne przełączenia lub utratę mocy.
Warianty skrzyni DSG z suchymi sprzęgłami są szczególnie wrażliwe na styl jazdy i zaniedbania serwisowe – nadmiarowe zużycie może pojawić się już po 80 000 km, a ich usunięcie może rodzić naprawdę duże koszty. I dlatego to wersje z mokrym sprzęgłem wykazują zwykle dłuższą żywotność, ale pod jednym warunkiem – jeśli ich eksploatacja i serwis są realizowane zgodnie z wymogami producenta.
- Jak długo może pracować skrzynia DSG bez usterki?
Mamy dobrą wiadomość – bardzo długi czas. Przy właściwej eksploatacji, serwisie i umiarkowanym stylu jazdy skrzynie DSG osiągają naprawdę duże przebiegi, rzędu 240 000 km i więcej. Tutaj jednak krótka notka; skrzynie ze sprzęgłami suchymi są bardziej narażone na awarie i tym samym są mniej trwałe w stosunku do sprzęgieł mokrych – według danych jedne z najbardziej problematycznych egzemplarzy, np. z wadą fabryczną, osiągały przebiegi nawet 100 000 km, po których wymagany był remont całej skrzyni.
Jak wygląda jazda ze skrzynią DSG, a jak w zwykłym automacie?
Różnicę czuć od pierwszych kilometrów i odczuje ją nawet początkujący kierowca. W klasycznej automatycznej skrzyni biegów zmiana biegu odbywa się płynnie, ale z wyczuwalnym poślizgiem – auto delikatnie „ciągnie”, zanim przełożenie się zmieni. Tę cechę techniczną i słychać, i czuć. W DSG jest inaczej. Przełączenie przełożenia następuje prawie natychmiast – bez efektu ślizgu, ale z bardziej mechanicznym i odczuwalnym „wbiciem” kolejnego biegu. To rzeczone „wbicie” docenia się szczególnie mocno podczas dynamicznej jazdy, kiedy to kierowca czuje szybszą reakcję auta na gaz i błyskawiczną zmianę biegów.
Inaczej jest w miejskich korkach. W tej scenerii DSG może wydawać się bardziej nerwowa, narwana, niekomfortowa, bo układ dwóch sprzęgieł często pracuje na granicy pełnego załączenia. A jak to wygląda na trasie? DSG na autostradach, drogach szybkiego ruchu czy ekspresowych, to czysta przyjemność: brak szarpnięć, dynamiczne przyspieszanie i poczucie, że skrzynia biegów działa w perfekcyjnej harmonii z silnikiem.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie auta z DSG? Praktyczny poradnik
To, jak kupować auto z manualną skrzynią biegów wie w zasadzie każdy; trzeba sprawdzić działanie sprzęgła, stan wybieraka oraz dwumasowego koła zamachowego. Przy wyborze samochodu z automatyczną skrzynią DSG jest zgoła odwrotnie; warto dokładnie sprawdzić historię serwisową oraz dokumentację. Można w ten sposób dowiedzieć się, czy wymiana oleju oraz filtrów była wykonywana zgodnie z zaleceniami producenta, i czy prace były przeprowadzane w oficjalnym, czy jednak nieoficjalnym serwisie – bo zaniedbania mogą prowadzić do poważnych usterek.
Zrób koniecznie jazdę testową. Obserwuj podczas niej pracę całego zespołu napędowego; oceń, czy skrzynia biegów zmienia biegów płynnie, bez opóźnień lub szarpnięć, a także czy na desce rozdzielczej nie pojawiają się komunikaty o błędach lub o trybie awaryjnym. To sygnały, które mogą wskazywać na problemy z mechanizmem sprzęgieł lub modułem mechatronicznym.
Podsumowanie – czy DSG to dobra skrzynia?
Automatyczna skrzynia DSG to technologiczne arcydzieło, ale nie pozbawione wad. Z jednej strony łączy komfort automatu z wydajnością ręcznej przekładni – jeśli użytkowana jest zgodnie z zaleceniami, z drugiej cechuje ją nieprzeciętnie szybka zmiana biegów i niskie zużycie paliwa. Jednakże, jak każda zaawansowana technologia, wymaga od użytkownika czegoś więcej, niż wciśnięcia pedału przyspieszenia aż do końca; wymaga odpowiedniej eksploatacji, serwisowania i zwracania uwagi na możliwe wady, które – bez ich poznania zawczasu – mogą się nawarstwiać już po kilku latach eksploatacji.
